Numeracja budynków w Pradze – chaos czy porządek?

Numerowanie domów w Polsce jest inne niż w Czechach. Czechy i Słowacja stanowią w tej kwesti wyjątek na skalę europejską. Kiedy pierwszy raz przyjechałem do Czech byłem z tego powody nieźle zdziwiony i skołowany. Jak to jest, że domy w Pradze mają dwa numery i obydwa z nich są numerem budynku? Dlaczego mieszkania nie mają żadnego numeru?

Wszystko wyjaśniam poniżej.

Ten wpis będzie z pewnością przydatny dla osób, które przyjeżdzają do Czech po raz pierwszy i będą próbować znaleźć konkretny adres (np. sklepu, hotelu, muzeum, itp.).

Zapraszam!



3 rodzaje numeracji – chaos czy porządek?

Każdy budynek w Pradze jest oznaczony co najmniej jednym numerem, choć zwykle dwoma. Popatrzmy na przykład.

W czwartek sfotografowałem wejście do budynku pod adresem:

ul. Škrétova 45/8, Praha, 120 00 Praha 2 – Vinohrady

numeracja domów praga

Numer budynku „45” to tzw. číslo popisné (skrót č.p.) i jest ono najważniejszym numerem identyfikującym dany budynek. Jest ono umieszczone na czerwonej tabliczce i ma charakter opisowy (do skatalogowania i ideantyfikacji budynków). Czasem ten numer znajdziemy w innej formie:

Drugi numer budynku, to „8”, czyli tzw. orientační číslo (skrót č. o., č. or., čo.) i jest oznaczeniem dodatkowym, nieobowiązkowym. Znajduje się ono na niebieskiej tabliczce (choć może to być też inny kolor) i – jak sama nazwa wskazuje – służy do „orientowania się” w przestrzeni. Numer ten ma pokazywać gdzie znajduje się dany budynek w stosunku do innych budynków na danej ulicy lub placu. Orientační číslo musi znajdować się poniżej čísla popisného, choć z pierwszego zdjęcia powyżej jasno wynika, że nie zawsze tak jest 🙂 .

Poniżej zdjęcie z Wikipedii pokazujące inny sposób numeracji – tym razem z ukośnikiem.

numeracja domów praga

źródło: Wikipedia

Pierwszy numer to oczywiście číslo popisné, drugi – po ukośniku – to orientační číslo.

Dla Polaków to chaos

Co bardzo wprowadza w błąd polskiego obywatela przyjeżdzającego pierwszy raz do Pragi, to właśnie te dwa numeru, przedzielone ukośnikiem (lub na oddzielnych tabliczkach).

Tak zapisany adres do złudzenia przypomina polski adres, gdzie pierwszą liczbą jest numer budynku, a drugą liczbą jest numer mieszkania lub pomieszczenia w tymże budynku.

W Czechach tak nie jest. Konkretne mieszkania rzadko kiedy są opisywane numerami, choć taki numer oczywiście jest im przydzielony. Zamiast numerów mieszkań, mieszkania są opisane nazwiskami osób w nich mieszkających.

Czyli wysyłając kartkę pocztową do naszego kolegi Czecha zaadresujamy ją tak:

Jan Novák
ul. Jana Masaryka 400/21
120 00 Praha, Vinohrady
Praha

gdzie 21 nie będzie numerem mieszkania.

Żaby karta trafiła do adresata, na skrzyce pocztowej przypisanej do mieszkania Jan Nováka musi znajdować się jego imię i nazwisko.

Tak samo jest na domofonach. Czyli na pytanie: „gdzie mam zadzwonić, jak już przyjadę pod Twój adres, Janie Nováku?”, odpowiedź brzmi: „zadźwoń proszę pod nazwisko Novák”.

Brak imienia i nazwiska na domofonie lub skrzyce pocztowej oznacza, że w danym miejscu nie mieszkamy.

Poza dwoma wymienionymi rodzajami numerów, jest jeszcze trzeci. Nie jest on jednak tak istotny dla nas. Nazywa się on evidenční číslo. Numeruje się nimi budynki o nietrwałym charakterze. Oznacza to, że niektóre lokalizacje w Pradze mogą mieć aż 3 numery.

numeracja domów praga

źródło: Wikipedia

Wróćmy jednak do tych dwóch pierwszych: čísla popisného i orientačního čísla.

Na wsiach i małych miasteczkach budynki są oznaczone tylko číslem popisnym. I tak dla przykładu: dom babci mojej Jany ma numer 50, natomiast dom rodziców Jany, który stoi na tej samej parceli, ma już numer 111. Ten pierwszy dostał swój numer w połowie XIX wieku, kiedy został zbudowany. Drugi w latach 80. XX wieku. Lokalizacja nie ma znaczenia, istotny jest czas ich wybudowania.

Poniżej znajduje zrzut ekranu z portalu mapy.cz pokazujący numerację budynków w Starým Jičínie, gdzie znajdują się wspomniane wyżej budynki.

Mapa Starégo Jičína z mapy.cz

Mapa Starégo Jičína z mapy.cz

Jak widać budynek koło kościoła, tzw. stara szkoła, ma numera 1. Logiczne.

W Starým Jičínie jest również zamek (właściwie to jego ruiny). Ten ma numer 5, ale według evidenčního čísla. Dlaczego? Nie wiem, ale podejrzewam, że dlatego, że jest to ruina i nikt tam nie mieszka. Choć jest tam prowadzony latem bar.

Historia numeracji budynków w Czechach

Używnie čísla popisného wynika z przepisu wydanego przez Marię Teresę w lutym 1770 roku. Z biegiem lat wszystkie budynki otrzymały swoje numery, ewentualnie doszło do uporządkowania istniejącej już numeracji.

Numery budynków (čísla popisné) nadawało się na podstawie „ważności” budynków w mieście. Dalsze numerowanie budynków w Pradze odbywało się różnymi sposobami:

  • zgodnie z ruchem wskazówek zegara,
  • parzyste po prawej stronie Wełtawy, nieparzyste po lewej, do tego numery narastały w dół rzeki, czyli na północ,
  • metodą na przemian dla każdej strony ulicy (1, 3, 5 po lewej itd. oraz 2, 4, 6 po prawej itd.).

Od końca XIX wikeu čísla popisné są już niezmienne.

Orientační čísla zaczęły się pojawiać w Czechach w drugiej połowie XIX wieku. Różne metody stosowano do oznaczenia różnych części Pragi, dlatego jest brak takich samych reguł dla całego miasta. Podstawą natomiast jest to, że każdy adres składa się z čísla popisného i orientačního čísla.

I to by było na tyle 🙂 .

Pytanie do Ciebie drogi czytelniku? Które budynki w Pradze i w Brnie mają čísla popisné „1”? Na odpowiedzi czekam w komentarzach 🙂 .

Linki do wpisu

Pod tymi linkami na Wiki znajdziesz dalsze zdjęcia ilustrujące numerację budynków w Czechach:

  • numeracja domów w Czechach – wpis na czeskiej Wiki
  • čísla popisné na czeskiej Wiki
  • orientační čísla na czeskiej Wiki
  • evidenční číslo na czesiej Wiki
  • kila słów nt. procedury numeracji budynków w Polsce – artykuł na RP

Podobał Ci się ten artykuł? Jeżeli tak, to proszę podziel się nim ze światem:

PS. Jeżeli podoba Ci się mój blog, to koniecznie zapisz się do > newslettera <. Dzięki temu żaden nowy wpis nie przejdzie Ci koło nosa.