Góra Říp – czyli z wizytą u prawujka

Dziś opowiem o czeskiej górze gór. I nie chodzi tu bynajmniej o Śnieżkę. 45 kilometrów na północ od Pragi można znaleźć miejsce, które jest centrum „czeskiego wszechświata”.

Zapraszam.


Każdy kraj ma swoją mekkę. Słoweńcy mają Triglav, Polacy Giewont, Japończycy Fuji, a Czesi Říp. Każdy Czech powinien chociaż raz w życiu wejść na swoją świętą górę. Nie jest to trudne ponieważ nie jest ona wysoka. Powiedziałbym, że jest wręcz mała – 455 m n.p.m. Do tego wznosi się tylko 200 m nad otaczające ją lasy i pola. Pomimo swoich rozmiarów jest jednak niezwykła. Czesi mówią na nią hora a nie kopec, a to dlatego, że Říp odgrywa w czeskiej historii bardzo ważną rolę.

Gdzie zapuścił korzenie nasz prawujek?

Jak wiemy było trzech braci: Lech, Czech i Rus. Legenda o ich osiedleniu się ma różne wersje. Co jest dla nas istotne, to to, że brat Czech w poszukiwaniu „krainy mlekiem i miodem płynącej” dotarł aż na terytorium obecnej Czeskiej Republiki. Dokładnie 45 km na północ od Pragi, której jeszcze wtedy tam nie było. Sam lub wraz ze swoim ludem (zależnie od wersji legendy) – zupełnie jak Mojżesz – wszedł na szczyt góry Říp. Popatrzył, pomyślał i doszedł do wniosku, że tutaj będzie budował swoje królestwo. I tak też zrobił. Jeżeli Czech był bratem Lecha, to znaczy, że praojciec Czech jest naszym pra, pra, pra … wujkiem. A to jest już bardzo bliskie pokrewieństwo i dostateczny powód, dla którego warto świętą górę odwiedzić.

Rotunda na szczycie góry Říp

Rotunda na szczycie Řípu

R.I.P. to nie skrót od „rest in peace”

Choć „odpoczywaj w pokoju” jak najbardziej pasowałoby jako napis na nagrobku praojca Czecha, to nazwa Říp (czytana trochę jak „rżip”) pochodzi najprawdopodobniej z celtyckiego słowa „rib”, czyli „żebro” (celtowie zamieszkiwali te ziemie przed Słowianami). Dlaczego 455 metrowa góra nosi nazwę „góra”, jak gdyby była najwyższą górą na ziemi? Ano dlatego, że Říp stoji samotny pośród pól i lasów. Nie ma wokół niego żadnych innych wzniesień. Było to idealne miejsce, z którego było widać całą krainę otaczającą górę: od dzisiejszej Pragi na południu, poprzez granicę z dzisiejszymi Niemcami na północy i północnym zachodzie, aż po Karkonosze na wschodzie.

Nie wiadomo gdzie jest pochowany Praojciec Czech. Legenda mówi, że w okolicach Řípu we wsi Ctiněves. Tak przy okazji – we Ctiněveszu jest świetny Podřípski rodzinny minibrowar 🙂 (więcej na jego temat w linkach pod wpisem).

Dygresja: ř to wibrujące polskie „rz”. Historycznie w języku polskim też występował ten dźwięk i był opisywany właśnie literami „rz”. Jednak z czasem polskie „rz” i „ż” zaczęło brzmieć tak samo. W języku czeskim dalej jest podział na ř (polskie „rz”) oraz ž (polskie „ż”). Dokładnie dźwięk ř to „spółgłoska drżąca dziąsłowa podniesiona r„. Tak więc polska „rzeka” to po czesku řeka. Dźwięk ten jest na tyle trudny, że sami Czesi mają czasem problem z jego wysłowieniem, a czeskie dzieci odwiedzają z powodu źle brzmiącego „ř” logopedę. „I” z kreseczką (í) to po prostu długie „i” czytane „iii”. Więcej na temat ř w linkach pod wpisem (również z instruktażowym filmem jak ř wysłowić 🙂 ).

6 powodów dla których warto odwiedzić Říp

1. Wszystko co opisałem powyżej – historyczność i powaga Řípu mówią same za siebie
2. Jest to idealna półdniowa wycieczka z Pragi
3. Za zdobycie Řípu czekają nas co najmniej dwie nagrody: piwo w chacie na szczycie oraz piękne widoki.

Zacznijmy od widoków. Ponieważ góra stoi samotna pośród czeskiej krainy, to na jej każdą stronę rozpościera się niczym nie przesłonięty widok. Zdjęcie poniżej pokazuje wszystkie ważne punkty otaczające Říp wraz z odległościami:

kierunkowskazy na górze Říp

Cztery strony świata z Řípu (kliknij na zdjęcie – powiększy się)

Na zboczach góry są cztery miejsca widokowe:

  • na południe (Pražská vyhlídka) – link do wirtualnej panoramy z opisem miejsc
  • na wschód (Mělnická vyhlídka)
  • na zachód (bez nazwy)
  • i w końcu na północny zachód (Roudnická vyhlídka)

Wszystkie ona są oznaczone drogowskazami (poza tą zachodnią). Aby do niej dojść należy minąć chatę na szczycie i iść 200 m ścieżką na zachód. Poruszanie się w terenie może ułatwić Ci mobilna aplikacja Mapy.cz, którą można wgrać do telefonu lub tabletu i zabrać ze sobą na wycieczkę. Opisałem ją w pierwszym wpisie na blogu.

Z Řípu na północny zachód, północ i północny wschód rozpościera się panorama Czeskiego Średnigórza – moim zdaniem najciekawszego pasma górskiego w Czeskiej Republice. Całe pasmo zbudowane jest z wygasłych wulkanów (Říp również należy do tego pasma).  W panoramie dominuje najwyższy szczyt czyli Milešovka, mierząca 836 m n.p.m. Przy dobrej widoczności na północnym wschodzie widać górę Ještěd nad Libercem a dalej Karkonosze.

Czeskie Średniogórze

Widok na północny zachód w stronę Milešovki, Lovoša i Kletečnej

4. Tuż pod szczytem znajduje się – jak to w Czechach na każdym kroku – punkt w którym możemy się porządnie najeść (np. knedlem) oraz napić dobrego piwa. Boumova chata była postawiona w celach turystycznych w 1907 roku przez Ferdinad Zdenko Lobkowicza. W latach 70. chata została odbudowana i w takiej wersji pozostaje do dziś. Po roku 1992 budynek z powrotem wrócił w ręce rodziny Lobkowiczów. Wewnątrz chaty, na ścianie, znajduje się reprodukcja ilustracji Josefa Mathausera „Praojciec Czech na górze Říp” (pochodzi ona z książki „Historie českého národa v obrazech”). Podobieństwa do Mojżesza nie jest przypadkowe.

Praojciec Czech na górze Říp

Praojciec Czech na górze Říp

5. Na szczycie góry znajduje się romańska rotunda św. Jerzego i św. Wojciecha. Kościółek był zbudowany około roku 1039, a potem wielokrotnie rekonstruowany i przebudowywany. Rotunda, która aktualnie stoi na szczycie, pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Po odbudowie była ona jednak wielokrotnie odnawiana. Kościółek można zwiedzać (detale w linkach pod wpisem).

na górze Říp

Widok na zachodni punkt widokowy (i zarazem startowisko paralotniowe), Boumovą chatę oraz rotundę

6. Říp jest wygasłym bazaltowym wulkanem – pomimo, że jest samotną górą, to należy do pasma Czeskiego Średniogórza widocznego na północy. Na skutek erozji Říp zmalał – kiedyś jego szczyt sięgał 1 km ponad wysokość obecnego szczytu.

O czym warto wiedzieć – ciekawostki

  • przed 140 lety, Říp był kompletnie łysy, tj. bez lasu
  • na zboczach Řípu znajdują się dwa paralotniowe startowiska. Fakt że latam na paralotni jest powodem, dla którego byłem na Řípie już jakieś 25 razy
  • kamień węgielny Teatru Narodowego w Pradze pochodzi z Řípu
  • na Řípie występują magnetyczne anomalie, które odchylają wskazania kompasu (nie sprawdzałem)
  • pod zachodnim zboczem znajduje się cmentarz dla zwierzą (taka ciekawostka)
  • podczas dobrej pogody Říp widać z Pragi z wyżej położonych miejsc (np. z wieży telewizyjnej na Žižkovie, z mini wieży Eiffela na Petřine). Panoramę z wieży na Žižkovie można znaleźć na tej stronie: 360cities; zachęcam do znalezienia tam Řípu 🙂
  • Říp widać również z webcamery CHMU (jest to Český hydrometeorologický ústav, czyli odpowiednika polskiego IMGW) umieszczonej na południu Pragi w dzielnicy Libuš; jeżeli w centrum tego kadru (patrz foto poniżej) widać górę Říp, to znaczy że powietrze jest przewiane a widoczność doskonała

    webkamera Praga i góra Říp

    Kliknij na to zdjęcie – powiększy się. Mniej więcej w środku kadru, trochę po lewej, na linii horyzontu znajduje się Říp

Říp praktycznie

  • w weekend na Řípie jest mnóstwo turystów; najlepiej odwiedzić Říp w tygodniu
  • Boumova chata jest otwarta od początku kwietnia do końca września od 10 do 17, bez poniedziałków; w pozostałe miesiące jest otwarta tylko w weekendy
  • znalazłem informację, że w każdą pierwszą niedzielę miesiąca o 15:00 w rotundzie odbywa się msza święta – nie testowałem
  • informacje nt. czasów otwarcia rotundy i ceny biletów znajdują się tutaj
  • z Pragi na Říp można dostać się samochodem (najłatwiej i najszybciej) – parkujemy zaraz na północ od Řípu w miejscowości Rovné (trzeba zapłacić za parking ok 60 kc), następnie po 30-40 minutowym spacerze jesteśmy na szczycie, czyli między chatą a rotundą (trasa pokazana na mapy.cz). Ta trasa jest utwardzona i nadaje się dla rowerów i wózków. Spod „schroniska” można pójść na południe w kierunku praskiego punktu widokowego, a następnie zejść dalej na południe, do podnóża Řípu. Na rozstaju dróg, już w lesie, można skręcić w lewo lub w prawo i wrócić z powrotem do alei prowadzącej do podnóża Řípu, a następnie do parkingu. Trasa na Říp z południa jest tylko piesza. Wokół całej góry znajduje się szeroka ścieżka idąca lasem (nie jest oznaczona żadnym kolorem)
  • na Říp można się również dostać pociągiem ze stacji Ctiněves albo Vražkov. Połączenie kolejowe (długie i niebezpośrdenie), można sprawdzić na stronach IDOS
  • co roku w niedzielę przed świętem św. Jerzego, u podnóża góry (z jej północnej strony) odbywa się odpust Řípská pouť. W tym roku będzie się odbywać między 22. a 24. kwietnia
Dom towarowy Říp

Dom towarowy Říp w Roudnicach nad Labą

Linki do wpisu:

  • Wikipedia o praojcu Czechu i o górze Říp
  • oficjalna strona góry Říp
  • „Magické hory Čech a Moravy” – świetny 13-to odcinkowy dokument Czeskiej Telewizji nt. sławnych gór Czeskiej Republiki. Odcinek nt. Řípu, oraz kolejne, można znaleźć i oglądnąć na tej stronie (dokumenty są po czesku, ale można włączyć napisy – może to ułatwić odbiór)
  • dźwięk „ř” – YT i YT2czeska ulica sezamkowa sponsorowana przez literkę ř; inne czeskie dziwne dźwięki; ř na Wikipedii z wymową!
  • w Podřípskim Minibrowarze we wsi Ctiněves znajduje się knajpka a obok parking. Wszystkie piwa można kupić „na wynos” do plastikowej 1,5 litrowej butelki. Godziny otwarcia podane są tutaj a oferta piw i ich ceny tutaj
  • latanie na paralotni na Řípie – film na YT; więcej nt. miejsc do latania na paralotni w CR znajdziesz na portalu paragliding-mapa.cz

Mam nadzieję, że przy najbliższej wizycie w Pradze odwiedzisz Říp i sprawdzisz co słychać u prawujka 🙂 .

Podobał Ci się ten artykuł? Jeżeli tak, to proszę podziel się nim ze światem:

PS. Jeżeli podoba Ci się mój blog, to koniecznie zapisz się do newslettera. Dzięki temu żaden nowy wpis nie przejdzie Ci koło nosa.