Chlebički – czyli wielka przyjemność za małe pieniądze

W tym wpisze dowiesz się czym jest chlebiček i czy przypadkiem nie można go znaleźć w Polsce.

Smacznego!


1. Co to jest chlebiček?

Obložený chlebiček, czyli w skrócie chlebiček, to mała wykwintna kanapeczka. Jest to zdaniem Czechów, typowe czeskie jedzenie, bardzo unikalne na skalę światową. Składa się z kromki weki posmarowanej masłem, na maśle znajduje się trochę sałatki ziemniaczanej, potem szynka, pół jajka z majonezem i trochę warzyw dla ozdoby. To jest klasyczny szynkowy chlebiček. Jego skład przypomina trochę śniadanie wielkanocne.

Chlebički mogą występować też w innych wersjach, np.: z hermelinem (serem camembert), z łososiem, z serem gouda, z serem niva, ze śledziem. Rodzajów jest całe mnóstwo, a potencjalne kombinacje składników chlebičków są nieograniczone.

Poniżej znajduje się zrzut ekranu z jednego ze sklepów sprzedających chlebički w Pradze – naliczyłem 39 rodzajów:

15 typów chlebičków do wyboru

Kliknij na obrazek i przeniesiesz się do chlebičkowego raju

Co więcej, chlebički oferowane w tym sklepie występują w dwóch wielkościach: classic i extra long 🙂 .

Chlebički w Ovocnym Svetozorze

Chlebički w Ovocnym Svetozorze w Pradze

2. Jaki cel mają chlebički?

Nie jest to wbrew pozorom tak bezsensowne pytanie. Chlebički spełniają rolę smakołyku i dają poczucie odświętności. Nie je się ich codziennie. Mają dostarczyć Twoim kubkom smakowym dużo przyjemności. Im więcej różnych smakowitych składników na małym kawałku weki, tym lepiej.

Chlebički kupuje się lub przygotowuje w domu na różne okazje: urodziny, imieniny, obronę pracy doktorskiej, Sylwester, itd. Mogą one również służyć jako niesłodka alternatywa dla deserów. W niektórych cukierniach, poza wypiekami, sprzedaje się właśnie chlebički – np. w cukierni Ovocný Světozor w Pradze. Wbrew pozorom chlebički nie są takie małe. Trzema można się najeść do syta.

3. Skąd się wzięły chlebički?

Chlebiček, czyli w dokładnym tłumaczeniu „chlebuś”, powstał w 1916 roku (w tym roku święci więc swoje setne urodziny!). Został on wynaleziony przez Jana Paukerta, znanego praskiego właściciela delikatesów – po czesku lahůdkářství. Skąd Paukert natomiast wpadł na ten pomysł i kim lub czym się insporował, tego nie wiem.

Lahůdkářství (lub w skrócie lahůdky) to sklep sprzedający lahůdky, czyli różne „smakołyki”. Te „smakołyki” to drobne potrawy przeznaczone do skonsumowania na miejscu w sklepie (są do tego przeznaczone specjalne barowe stoły – patrz fotografia poniżej) lub ewentualnie do odgrzania w domu. Chlebiček to dobry przykład takiej potrawy. Inne to np. drożdzówki, słodkie wypieniki, ciasta, torty, pieczywo, sałatki (z majonezem), jedzenie smażone (kotlety, placki ziemniaczane) itp. W lahůdkářství można również kupić inne droższe produkty, np. lepsze alkohole, słodycze, mięso.

Pamiętam lahůdkářství z czasów Czechosłowacji. W miasteczku Stary Smokowiec u podnóża Słowackich Tatr można było na początku lat 90. za śmieszne pieniądze zjeść bardzo majonezową sałatkę z ziemniakami i szynką, i zagryźć ją rohlikiem.

Współczesne lahůdkářství jest więc skrzyżowaniem cukierni, piekarni, wyszukanego sklepu spożywczego oraz baru szybkiej obsługi. Większość lahůdkářství które odwiedziłem, wyglądają jakby czas się w nich troszkę zatrzymał 😉 . Myślę, że Lahůdy Zlatý Kříž w Pradze wyglądało tak samo 20 lat temu.

Lahůdy Zlatý Kříž w Pradze

Lahůdy Zlatý Kříž w Pradze. Gustowne srebrne stoły, przy których się je na stojąco.

4. Czy w Polsce są chlebički?

Moja mama twierdzi, że nie 🙂 . Polskim odpowiednikiem chlebičków są jej zdaniem tartinki. Od razu powiem, że nigdy żadnej tartinki nie widziałem na oczy, albo nie byłem świadom, że to ona. Tartinki nie są jednak do dostania w polskim odpowiedniku lahůdkářství, ponieważ takich sklepów (przynajmniej w Krakowie) nie ma. Jeśli się mylę to bardzo proszę Cię o sprostowanie. Tartinki spełniają podobną samą rolę jak chlebički. Jednak zdaniem mojej mamy, są one bardziej „eleganckie” i przeznaczone na bardziej uroczyste okazje.

Polskim odpowiednikiem chlebičków, są po prostu kanapki przygotowywane na przyjście gości na domówkę. W Czeskiej Republice chlebički możemy kupimy prawie wszędzie i nie musimy ich robić samodzielnie. I to już od 100 lat.

Natomiast czeską wersją polskich tartinek są tzw. jednohubki. Jadnohubka (inaczej chuťovka) to zminiaturyzowana wersja chlebička, do zjedzenia „na raz”. Chlebiček jemy na 2-4 kęsy i jest on dosyć sycący. Te ekstra długie nawet na sześć. Jednohubki często mają w siebie wbitą wykałaczkę, celem łatwiejszego ich transportu na drodze talerz – usta. Spotkałem się również z dvouhubkami, czyli dwa razy większymi jenohubkami. W języku czeskim chuba to „usta” więc jednohubki to po prostu „jednoustki” albo „jednokęski” 🙂 . Jednohubki są bardzo różnorodne, małe i nie mamy się nimi najeść (tak jak chlebičkami). Służą bardziej jako przekąska.

5. Czy cieszyńska kanapka to chlebiček?

W południowej Polsce sprzedaje się cieszyńskie kanapki. Do wczoraj nigdy o nich nie słyszałem. Wywodzą się one z Cieszyna a ostatnio zawędrowały do Katowic. Krótki reportaż telewizyjny o nich można znaleźć tutaj.

Cieszyńskie kanapki mają już swój fanpage na Fejsie.

Czyżby czeska idea chlebička przedostała się do Polski przez Czeski Cieszyn? Czy nie jest to podejrzane, że cieszyńskie kanapki pojawiły się właśnie w Cieszynie – na styku Czeskiej Republiki i Polski?

Wyczytałem, że cieszyńskie kanapki mają około 70 lat. Są więc ciut młodsze niż te czeskie. Co ciekawe cieszyńskie kanapki mają, tak samo jak czeskie chlebički, swoją jedną najpopularniejszą wersje. Wersja śledziowa dla cieszyńskich kanapek jest tym czym wersja z szynką, jakiem, majonezem i sałatką ziemniaczaną dla czeskich chlebičków.

6. Gdzie kupić chlebički w Pradze?

Można je kupić w bardzo wielu miejscach. Natomiast w centrum Pragi – w okolicach placu Wacława – można je dostać m.in. w tych trzech sklepach:

1. Lahůdky Zlatý Kříž na ulicy Jungmannovej 750/34

Lahůdky Zlatý Kříž

Lahůdky Zlatý Kříž

Zapuszczony sklep z ciekawą atmosferą, przypominającą trochę polskie bary mleczne. Jadłem tutaj chlebički wielokrotnie i zawsze spotykałem inną klientelę – od panów w garniturach po prawdziwą klasę robotniczą 🙂 . Wystrój sklepu nie zmienił się pewnie od jakichś 20 lat.

2. Ovocný Světozor na ulicy Vodičkovej 791/39

Ovocný Světozor w Pradze

Ovocný Světozor

Nowoczesna cukiernia, bardzo dobre produkty, pyszne lody. Zawsze jest tutaj tłum lokalesów i turystów. Wewnątrz można usiąść i podziwiać specyficzny wystrój – mnie urzekają przede wszystkim lampy. Na godzinę przed zamknięcie cukiernia oferuje 20% zniżkę na cały asortyment.

[EDIT 18/01/2017: obok tej cukierni znajduje się kino, które opisałem w tym wpisie]

3. Libeřske lahudky na ulicy Vodičkovej 730/9

Libeřske lahudky w Pradze

Libeřske lahudky

Powiedział bym, że jest to standardowe lahůdkářství. Bez fajerwerków, przeciętne, ale se sporą ilością różnych produktów.

Wszystkie powyższe sklepy są warte odwiedzenia. Najlepsze chlebički są moim zdaniem w Ovocným Světozorze. Wszystkie sklepy są tak blisko siebie, że można zrobić mały tour de chlebiček i w ciągu 1 godziny obejść wszystkie trzy  lokale.

Cena jednego chlebička to około 20-30 koron. Zależy od od sklepu oraz rodzaju składników.

7. Ciekawostki

  • Chlebičkowe kolczyki i inna gastronomiczna bizuteria
  • Czesi mają oczywiście zwykłe „polskie” kanapki – czyli dwie pajdy chleba + masło + szynka + 2 plasterki pomidora, a wszystko to zawinięte w papier śniadaniowy. Mówi się na nie sendvič. Nie są jednak sprzedawane w sklepach. W języku czeskim używa się słowa kanapka, ale oznacza ono wyłącznie chlebiček i używa się go w Czechach ale już nie na Morawach.
  • Polecam program Czeskiej Telewizji o chlebičkach i ich historii
  • Miejsce, gdzie zostały wynalezione przez Jana Paukerta chlebički – czyli lahůdkářství na ulicy Národní třída – zostało zamnięte w 2011 roku przez czeski Sanepid z powodu brudu i myszy
  • Kolejny program nt. chlebičków w Czeskiej Telewizji
  • Test chlebičków na portalu lidovki.cz z 2011 roku
  • Dalsze informacje o pomysłodawcy chlebičków Janie Paukercie – tutaj i tutaj

Tyle w trzecim wpisie. Dziękuję za Twoją uwagę i mam nadzieję, że zrobiłem Ci smaka na chlebički 🙂 . Jeżeli masz jakieś uwagi i sugestie to zapraszam do kontaktu lub do komentowania tego wpisu.

Do usłyszenia i udanych Świąt!

Podobał Ci się ten artykuł? Jeżeli tak, to proszę podziel się nim ze światem:

PS. Jeżeli podoba Ci się mój blog, to koniecznie zapisz się do newslettera. Dzięki temu żaden nowy wpis nie przejdzie Ci koło nosa.